تاب برداشتن چوب روسی معمولا یک اتفاق تصادفی نیست. رطوبت، شیوه خشک شدن، نحوه برش، ساختار طبیعی چوب و شرایط نگهداری همگی در این موضوع نقش دارند.
چرا چوب تاب برمی دارد؟
چوب ماده ای رطوبت پذیر است و با هوای اطراف تبادل رطوبت دارد. وقتی یک طرف تخته سریع تر از طرف دیگر رطوبت از دست بدهد یا جذب کند، تغییر ابعاد در دو سمت یکسان نیست و تنش ایجاد می شود.
همین اختلاف می تواند باعث خم شدن، کاسه ای شدن یا پیچش قطعه شود.
رطوبت مهم ترین عامل است
براساس اصول مهندسی چوب، تغییر رطوبت زیر محدوده اشباع الیاف باعث جمع شدگی یا تورم ابعادی می شود.
منبع تخصصی Wood Handbook از USDA Forest Products Laboratory جزئیات این رفتار را بررسی کرده است.
انواع تاب در تخته چوب
| نوع تغییر شکل | شرح |
|---|---|
| Bow | خم شدن طولی سطح تخته |
| Crook | انحراف طولی در امتداد لبه |
| Cup | کاسه ای شدن عرض تخته |
| Twist | پیچش گوشه ها نسبت به یکدیگر |
علت های اصلی تاب برداشتن چوب روسی
- رطوبت نامتعادلاگر سطح یا بخش هایی از چوب با سرعت متفاوت خشک شوند، تنش داخلی افزایش می یابد.
- انبارداری اشتباهقرار دادن تخته ها روی زمین ناهموار یا تکیه گاه های نامنظم می تواند آن ها را به مرور تغییر شکل دهد.
- تابش مستقیم آفتابخشک شدن شدید یک سمت چوب شرایط مناسبی برای ایجاد تنش و ترک فراهم می کند.
- قرار گرفتن کنار بخاری یا منبع گرماگرمایش موضعی و سریع یکی از بدترین روش ها برای خشک کردن چوب است.
- ساختار طبیعی الیافرگه های نامنظم، چوب جوان و بخش های نزدیک به مغز می توانند رفتار ابعادی متفاوتی داشته باشند.
چرا سر چوب ترک می خورد؟
انتهای تخته یا End Grain رطوبت را سریع تر از سطوح طولی مبادله می کند. اگر انتهای الوار خیلی سریع خشک شود، اختلاف جمع شدگی و تنش می تواند به ترک انتهایی منجر شود.
آیا ترک سطحی همیشه به معنی خراب بودن چوب است؟
خیر. عمق، محل و امتداد ترک مهم است. ترک سطحی کوچک ممکن است برای یک کاربرد غیرسازه ای مشکل جدی ایجاد نکند. ولی ترک عمیق در عضو باربر یا نزدیک اتصال موضوع متفاوتی است.
برای اعضای سازه ای باید گرید و ارزیابی مهندسی ملاک باشد.
چگونه از تاب برداشتن جلوگیری کنیم؟
- چوب متناسب با شرایط مصرف و با رطوبت کنترل شده تهیه کنید.
- تخته ها را مستقیم روی زمین قرار ندهید.
- از فاصله گذارهای هم ضخامت بین ردیف ها استفاده کنید.
- فاصله گذارها را در امتداد عمودی یکدیگر قرار دهید.
- چوب را زیر تابش مستقیم آفتاب یا کنار منبع گرما انبار نکنید.
- قبل از ساخت محصول دقیق، اجازه دهید چوب با محیط کارگاه سازگار شود.
- برای پروژه های حساس رطوبت را با رطوبت سنج کنترل کنید.
آیا چوب خشک کن رفته دیگر تاب نمی خورد؟
خشک کردن صحیح احتمال مشکلات را به شدت کاهش می دهد اما چوب حتی پس از خشک شدن نیز ماده ای رطوبت پذیر باقی می ماند.
اگر چوب خشک در محیط بسیار مرطوب نگهداری شود، دوباره رطوبت جذب می کند. مقاله (تشخیص چوب خشک از خیس) در بلاگ جاویدان چوب نیز مکمل این موضوع است.
آیا چوب تاب دار قابل اصلاح است؟
به شدت تاب بستگی دارد. برای تاب جزئی، نجار ممکن است با رنده کاری و صاف کردن سطح بتواند قطعه را قابل استفاده کند. ولی این کار ضخامت مفید را کاهش می دهد.
پیچش شدید، خصوصا در مقاطع نازک یا قطعات دقیق، همیشه ارزش اصلاح ندارد.
خیس کردن چوب تاب دار راه حل خوبی است؟
خیس کردن تصادفی و تحت فشار قرار دادن چوب روش مطمئنی برای اصلاح دائمی نیست و حتی ممکن است چرخه جدیدی از تورم و جمع شدگی ایجاد کند.
برای قطعات ارزشمند بهتر است اصلاح توسط نجار باتجربه انجام شود.
هنگام خرید چگونه چوب تاب دار را تشخیص دهیم؟
- به امتداد طول تخته از انتهای آن نگاه کنید.
- لبه ها را با یک خط مستقیم مقایسه کنید.
- تخته را روی سطح صاف قرار دهید.
- چهار گوشه را بررسی کنید.
- وجود پیچش و کاسه ای شدن را کنترل کنید.
کدام چوب روسی کمتر تاب برمی دارد؟
نمی توان فقط از روی نام نراد، کاج یا صنوبر تضمین کرد که یک تخته تاب نمی خورد. کیفیت خشک کردن، نوع برش، ساختار همان قطعه و نحوه نگهداری اهمیت بسیار زیادی دارند.
هنگام خرید نراد، کاج یا صنوبر باید خود شاخه ها نیز بررسی شوند.
سوالات متداول
چرا چوب بعد از آوردن به خانه تاب برداشت؟
تغییر شدید رطوبت و دمای محیط می تواند باعث تبادل رطوبت و تغییر ابعاد شود.
آیا رنگ کردن جلوی تاب را می گیرد؟
پوشش مناسب سرعت تبادل رطوبت را کاهش می دهد ولی جایگزین خشک کردن، طراحی و نگهداری صحیح نیست.
ترک انتهای الوار قابل پیشگیری است؟
کنترل سرعت خشک شدن و محافظت مناسب از انتهای الوار می تواند احتمال ترک را کاهش دهد.
چوب تاب دار بخریم؟
برای قطعات دقیق و نمایان معمولا انتخاب مناسبی نیست. مگر اینکه مقدار تاب بسیار کم و قابل حذف در فرآیند ماشین کاری باشد.
جمع بندی
مهم ترین راه مقابله با تاب برداشتن چوب روسی این است که مشکل را قبل از وقوع کنترل کنید: چوب خشک و مناسب بخرید، شرایط انبار را کنترل کنید، اجازه سازگاری با محیط بدهید و از تغییرات شدید رطوبت و دما جلوگیری کنید.
برای دریافت اطلاعات درباره محصولات قابل عرضه می توانید با جاویدان چوب تماس بگیرید.
